Trung tâm dữ liệu đổ về Việt Nam: Cơ hội lớn, nhưng điện rẻ không nên bán rẻ

Đăng ký cấp điện cho trung tâm dữ liệu tại miền Nam đã vọt lên 4.000 MVA trong vài tháng, vượt xa nhu cầu kinh tế số nội địa. Chuyên gia cảnh báo cần đánh giá kỹ mục đích đầu tư trước khi cấp điện.
Tại diễn đàn “Năng lượng cho phát triển bền vững” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức chiều 19⁄11, ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực Miền Nam, nêu một cảnh báo đáng chú ý về làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu đang đổ về Việt Nam.
Theo ông Hoan, dự án trung tâm dữ liệu lớn nhất đang triển khai ở Việt Nam có công suất 140 MVA. Nhưng các dự án phát triển chỉ nhằm cho đối tác nước ngoài thuê lại có nguy cơ biến thành hình thức xuất khẩu năng lượng giá rẻ dưới lớp vỏ bọc chuyển đổi số, đồng thời tạo áp lực cực lớn lên an toàn hệ thống điện quốc gia.

Lý do khiến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho trung tâm dữ liệu không khó hiểu. Nhưng với hệ thống điện quốc gia, đó lại là một bài toán khó, vì mỗi MW cấp cho trung tâm dữ liệu là một MW không còn dành cho sản xuất và sinh hoạt trong nước.
Nhìn sang Thái Lan và Malaysia: đã siết từ vài tháng trước

Việt Nam không phải nước duy nhất đối mặt với làn sóng này. Vài tháng qua, Thái Lan và Malaysia cũng bắt đầu siết chặt đầu tư trung tâm dữ liệu. Nước này cũng áp dụng giá điện riêng cho trung tâm dữ liệu và yêu cầu đặt tiền bảo đảm, để tránh tình trạng giữ chỗ hạn ngạch điện rồi bỏ trống.
Malaysia cũng đánh giá kỹ hơn giá trị kinh tế và đóng góp của các dự án vào hệ sinh thái kinh tế số quốc gia. Thông điệp chung của hai nước láng giềng là rõ ràng: muốn hưởng điện giá rẻ thì phải chứng minh được giá trị thật mang lại cho nền kinh tế sở tại, không thể chỉ thuê đất, cắm điện rồi xuất khẩu dịch vụ ra ngoài.
Về quy mô hiện tại, theo Cushman & Wakefield, nguồn cung trung tâm dữ liệu của Việt Nam chưa bằng 10% của Thái Lan và Malaysia. Nói cách khác, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của làn sóng, và đây là thời điểm tốt nhất để đặt ra luật chơi, trước khi quy mô trở nên quá lớn để điều chỉnh.
Áp lực điện đã lớn, chưa kể thêm trung tâm dữ liệu
Cảnh báo về trung tâm dữ liệu đến trong bối cảnh áp lực cung ứng điện của Việt Nam vốn đã tăng cao. Không chỉ vậy, yêu cầu hiện nay không chỉ là đủ điện, mà bắt buộc phải là điện sạch.
TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho biết để phục vụ tốc độ tăng trưởng GDP hai con số, tốc độ tăng trưởng điện thương phẩm bắt buộc phải đạt 11% đến 12% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2030, mức thiếu hụt có thể lên tới 13.964 MW, tương ứng với sản lượng điện thiếu hụt khoảng 61,2 tỷ kWh.
Trong bức tranh đó, các trung tâm dữ liệu 200 MW đến 500 MW, như nhận định của TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP HCM, tiêu thụ lượng điện khổng lồ và yêu cầu nguồn cung cấp liên tục.
Các chuyên gia tại diễn đàn đề xuất nhiều hướng đi: sớm tháo gỡ cơ chế tài chính cho các dự án điện khí LNG và điện gió ngoài khơi, nhất là hợp đồng mua bán điện, khung giá và tỷ lệ Qc; xử lý dứt điểm vướng mắc pháp lý tại những dự án năng lượng tái tạo đã đầu tư; hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, mở rộng mua bán điện trực tiếp; nâng tỷ trọng năng lượng sạch lên mức 26,1% vào năm 2030; nâng cấp đường dây truyền tải liên vùng Bắc Nam và đầu tư đột phá vào công nghệ lưu trữ điện năng.
Thông điệp chung của diễn đàn rất rõ: Việt Nam nên đón làn sóng trung tâm dữ liệu, nhưng phải đón một cách có chọn lọc. Đánh giá kỹ mục đích đầu tư ngay từ bây giờ, khi làn sóng mới bắt đầu, sẽ rẻ hơn rất nhiều so với việc sửa sai khi hàng nghìn MW đã được cấp đi.
Nguồn tin: VnExpress



