Nội dung chính
Việc làm Mỹ 2025: Số liệu, nguyên nhân và triển vọng
Thị trường lao động Mỹ chỉ tăng 584.000 việc làm mới trong cả năm 2025 – con số giảm hơn 70% so với hai năm trước. Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Lao động (BLS) cho thấy xu hướng sụt giảm sâu hơn dự đoán, đồng thời mở ra một cuộc tái cấu trúc lớn do trí tuệ nhân tạo (AI) và “hiệu quả” trở thành tiêu chuẩn mới.
Số liệu mới từ BLS: giảm sâu hơn dự đoán
- Năm 2025: tăng ròng 584.000 việc làm (so với >2 triệu mỗi năm trong 2023‑2024).
- Trung bình mỗi tháng chỉ tạo 48.000 việc làm mới.
- Điều chỉnh lại số liệu: Tháng 10 giảm 173.000 việc; tháng 11 tăng 56.000 việc (trước đó là +64.000).
- Tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống 4,4% vào tháng 12, nhưng phần lớn do điều chỉnh kỹ thuật.
Eric Merlis, đồng trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại Citizens, nhận định: “Thị trường vẫn ổn định, nhưng tốc độ tăng trưởng đã chững lại rõ rệt.”
“Hiệu quả” – tôn giáo mới của các nhà lãnh đạo công nghệ
Theo Business Insider, “hiệu quả” đã biến thành một tôn giáo trong giới Silicon Valley và lan rộng tới toàn bộ khu vực tư nhân trong năm 2025. Các nhà lãnh đạo như Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang thúc đẩy “cuộc đại san phẳng” – loại bỏ các tầng quản lý trung gian, rút ngắn sơ đồ tổ chức và dựa vào AI để tăng lợi nhuận.
Hậu quả là hàng loạt vị trí quản lý cấp trung và nhân viên văn phòng bị cắt giảm. Tại Dell, AT&T và Verizon, các đợt sa thải diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt, trong bối cảnh lãi suất cao và lạm phát dai dẳng.
AI thay thế văn phòng: Tấm bằng đại học mất giá?
AI đang tự động hoá viết mã, soạn thảo tài liệu và xử lý công việc hành chính. Kết quả, nhu cầu tuyển dụng cho các vị trí văn phòng có trình độ đại học giảm mạnh. Jaqueline Kline, sinh viên mới tốt nghiệp, chia sẻ: “Tấm bằng đại học từng là ưu thế, giờ không còn gì khác ngoài sự linh hoạt.”
Charley Kim, một nhân sự trẻ trong lĩnh vực công nghệ, mô tả thực tế “được gọi đi phỏng vấn giờ còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn”.
Ảnh hưởng tới khu vực công và khu vực tư nhân
Không chỉ các công ty tư nhân, khu vực công cũng bị cuốn vào làn sóng “hiệu quả”. Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), do Elon Musk đứng đầu, đã yêu cầu nhân viên liệt kê nhiệm vụ để đánh giá năng suất; không trả lời đồng nghĩa với việc tự nguyện từ chức. Theo NBC News, trong năm 2025 khoảng 265.000 công chức liên bang mất việc, trong đó tháng 10 chứng kiến đợt sa thải lớn nhất.
Điểm sáng và rủi ro lạm phát
Mặc dù bức tranh chung ảm đạm, một số ngành vẫn ghi nhận tăng trưởng: dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội. Ngược lại, bán lẻ và sản xuất vẫn là gánh nặng kéo lùi chỉ số chung.
Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực lạm phát vẫn còn, làm phức tạp quyết định lãi suất của Fed.
Một báo cáo của McKinsey (tháng 6/2025) cho thấy gần 80% doanh nghiệp đã áp dụng AI tạo sinh, nhưng đa số chưa thấy tác động đáng kể tới lợi nhuận. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “chỉ thành công một chút”.
Những tiếng nói từ người lao động
Abbey Owens, người tìm việc, nói: “Ban đầu tôi tìm kiếm vị trí cụ thể, nhưng rồi tiêu chuẩn hạ xuống mức chấp nhận bất cứ công việc nào”.
Những câu chuyện này phản ánh một thực tế: khi “hiệu quả” và AI trở thành tiêu chuẩn, cơ hội việc làm cho lao động trí thức ngày càng hẹp.
Kết luận
Năm 2026 mở ra với nhiều bất định. Bóng ma “hiệu quả” vẫn ám ảnh các quyết định nhân sự, từ Washington D.C. tới thung lũng Silicon. Doanh nghiệp cần cân nhắc giữa giảm chi phí và duy trì nguồn nhân lực có giá trị, trong khi người lao động phải thích nghi nhanh với kỹ năng mới và các mô hình việc làm linh hoạt.
