Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD vào cuối 2025, mở ra một chương mới cho cuộc đua xanh trong năm 2026.
1. Tổng quan kim ngạch 2025
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với 2024. Đặc biệt, quý IV đóng góp 3,103 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước, với tháng 12 một mình mang lại 954,5 triệu USD (+9,2%). Đây là dấu hiệu mạnh mẽ cho thấy nhu cầu toàn cầu đang hồi phục sau giai đoạn suy giảm.
2. Cấu trúc mặt hàng và xu hướng tăng trưởng
Trong số các mặt hàng, tôm vẫn là trụ cột, chiếm khoảng 4,65 tỷ USD (+20% năm 2024). Đáng chú ý, tôm hùm tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu bùng nổ ở Trung Quốc và các thị trường châu Á.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% do áp lực từ quy định MMPA của Mỹ và khó khăn nguồn nguyên liệu.
2.1. Các nhóm hải sản chế biến tăng mạnh
- Mực và bạch tuộc: +20,4%
- Cua ghẹ: +20,9%
- Tôm (đã nêu ở trên): +16,8% trong quý IV
3. Thị trường tiềm năng và thách thức
Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hồng Kông, ghi nhận mức tăng trưởng 22,9% trong quý cuối năm, trở thành “điểm tựa” cho các doanh nghiệp Việt Nam. Ngược lại, thị trường Mỹ đang đối mặt với các rào cản mới:
- Quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩu 12 loài cá từ 1/1/2026.
- Thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
Những thay đổi này buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh lịch giao hàng, cơ cấu sản phẩm và hồ sơ tuân thủ, đồng thời tìm kiếm các thị trường thay thế như CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD).
4. Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược đa dạng hoá thị trường
Top doanh nghiệp năm 2025:
- STAPIMEX: 309,8 triệu USD
- Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang): hơn 542 triệu USD
- Vĩnh Hoàn: vị trí số 1 cá tra với 249,0 triệu USD
Những công ty như Phát Lợi, An Hải và CASES đã chuyển trọng tâm sang sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc, tận dụng FTA để giảm rủi ro phụ thuộc vào Mỹ.
5. Định hướng “thương mại xanh” cho 2026
Quý IV 2025 đã cho thấy áp lực ngày càng tăng từ các tiêu chuẩn xanh như thẻ vàng IUU và quy định MMPA. Để duy trì đà tăng trưởng, ngành cần:
- Minh bạch hoá chuỗi cung ứng: áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc (Blockchain hoặc QR‑code).
- Nâng chuẩn chứng chỉ xanh: ASC, MSC, và các tiêu chuẩn địa phương.
- Tối ưu hoá chuỗi lạnh và tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng.
- Quản trị rủi ro thị trường: phân bổ đơn hàng đa dạng vào “giỏ thị trường” (Mỹ, CPTPP, Trung Quốc, EU).
Những biện pháp này không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính mà còn nâng cao uy tín thương hiệu Việt Nam trên trường quốc tế.
6. Kết luận và đề xuất hành động
Con số 11,3 tỷ USD là một cột mốc ấn tượng, nhưng cũng là lời nhắc nhở rằng tăng trưởng càng mạnh, rủi ro tiêu chuẩn càng cao. Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho năm 2026 bằng cách:
- Đầu tư vào công nghệ truy xuất nguồn gốc và chứng nhận xanh.
- Đa dạng hoá thị trường, giảm phụ thuộc vào một kênh duy nhất.
- Tăng cường năng lực sản xuất chế biến sâu để nâng giá trị xuất khẩu.
Bạn đã sẵn sàng đưa doanh nghiệp của mình lên “đường xanh” chưa? Hãy chia sẻ quan điểm và đăng ký nhận bản tin cập nhật xu hướng thị trường thủy sản.
