Trung Quốc đã nhanh chóng phản đối thỏa thuận thương mại mới giữa Mỹ và Đài Loan, cảnh báo các hậu quả nghiêm trọng nếu Washington không tôn trọng nguyên tắc “một Trung Quốc”.

Bối cảnh thỏa thuận thương mại Mỹ-Đài Loan

Vào chiều ngày 16‑1, Hoa Kỳ và Đài Loan công bố một thỏa thuận thương mại quan trọng, trong đó Washington giảm thuế quan đối với một loạt hàng hóa xuất khẩu của Đài Bắc xuống còn 15 %.

Chi tiết các mức giảm thuế quan

• Thuế đối ứng cho phụ tùng ô tô, gỗ, ván và các sản phẩm gỗ: 15 % (trước đây 20 %).
• Dược phẩm thông thường và một số tài nguyên thiên nhiên: không chịu thuế đối ứng.

Phản ứng mạnh mẽ của Trung Quốc

Ngay sau khi thỏa thuận được công bố, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phát ngôn qua đại diện Quách Gia Côn, nhấn mạnh rằng Bắc Kinh “luôn nhất quán và kiên quyết phản đối bất kỳ quốc gia nào ký kết thỏa thuận với Đài Loan có hàm ý về chủ quyền”.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ, thông qua Lưu Bằng Vũ, cáo buộc Washington “cố tình” thúc đẩy các cuộc đàm phán, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc một Trung Quốc và ba tuyên bố chung Trung‑Mỹ. Đại sứ quán gọi thỏa thuận này là “giả tạo” và yêu cầu Washington “hủy bỏ ngay lập tức”.

Lời kêu gọi chính thức

“Chúng tôi một lần nữa kêu gọi Mỹ tuân thủ nguyên tắc một Trung Quốc, ngừng mọi hình thức tương tác chính thức với Đài Loan và hủy bỏ thỏa thuận này, nếu không, Mỹ sẽ phải gánh chịu mọi hậu quả,” đại diện Trung Quốc nhấn mạnh.

Ý nghĩa kinh tế và chiến lược của thỏa thuận

Theo Bộ Thương mại Mỹ, thỏa thuận sẽ thúc đẩy “chuyển dịch sản xuất bán dẫn quy mô lớn” về phía Hoa Kỳ, tạo ra việc làm có mức lương cao và củng cố an ninh quốc gia.

• Doanh nghiệp chip và công nghệ Đài Loan dự kiến đầu tư trực tiếp mới ít nhất 250 tỷ USD vào Mỹ, tập trung vào chất bán dẫn tiên tiến và trí tuệ nhân tạo.
• Đài Loan sẽ cung cấp bảo lãnh tín dụng tối thiểu 250 tỷ USD để hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc mở rộng tại thị trường Mỹ.

Đối với Đài Loan, thỏa thuận đồng thời công nhận “mô hình Đài Loan” – một khung cho phép các công ty Đài Loan tự lên kế hoạch đầu tư, xây dựng cụm công nghiệp và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng Mỹ.

Quan điểm pháp lý và địa chính trị

Nguyên tắc “một Trung Quốc” là nền tảng của quan hệ ngoại giao Trung Quốc‑Mỹ kể từ năm 1979. Việc Mỹ ký kết thỏa thuận thương mại với Đài Loan, dù không chính thức công nhận độc lập, vẫn được Bắc Kinh xem là vi phạm “ba tuyên bố chung” (đối thoại, an ninh, kinh tế).

Những lời cảnh báo của Trung Quốc có thể dẫn đến căng thẳng ngoại giao, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng công nghệ và các dự án đầu tư song phương.

Kết luận và dự báo

Thỏa thuận thương mại Mỹ-Đài Loan mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho cả hai bên, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn và AI. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra thách thức lớn cho quan hệ Mỹ‑Trung Quốc, khi Bắc Kinh có thể áp dụng các biện pháp phản ứng kinh tế hoặc ngoại giao. Các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao diễn biến chính sách để điều chỉnh chiến lược đầu tư và chuỗi cung ứng.

Thế Vinh