Bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và phổi tắc nghẽn mạn tính đang là gánh nặng y tế nghiêm trọng đối với người dân Việt Nam.

Tại sao bệnh không lây nhiễm cần được quan tâm?

Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO, 2023), các bệnh không lây nhiễm chiếm hơn 70% tổng số ca tử vong toàn cầu. Ở Việt Nam, năm 2025 hơn 168.000 người mắc tăng huyết áp và gần 40.000 trường hợp tiểu đường đã được ghi nhận, phản ánh xu hướng tăng nhanh do lối sống không lành mạnh.

1. Chế độ ăn uống khoa học

Những nguyên tắc cơ bản được các chuyên gia dinh dưỡng khuyên:

• Ăn đa dạng thực phẩm, ưu tiên rau xanh, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt.
• Giới hạn muối dưới 5 g/ngày để giảm nguy cơ cao huyết áp.
• Hạn chế thực phẩm chế biến, đường tinh luyện và chất béo bão hòa.

Ví dụ thực tế: Nghiên cứu của Viện Dinh Dưỡng Quốc gia (2022) cho thấy giảm 30% tiêu thụ thực phẩm nhanh trong 6 tháng giúp hạ huyết áp trung bình 5 mmHg.

2. Vận động đều đặn

WHO khuyến cáo người trưởng thành nên thực hiện ít nhất 150 phút hoạt động thể chất vừa phải mỗi tuần (đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội…).

Hành động này không chỉ kiểm soát cân nặng mà còn cải thiện mức đường huyết, lipid máu và giảm căng thẳng tinh thần.

3. Nói không với thuốc lá và rượu bia

Hút thuốc là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Rượu bia tiêu thụ quá mức làm tăng nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tăng huyết áp. Theo Bộ Y tế (2024), người bỏ thuốc lá trong 5 năm có nguy cơ ung thư phổi giảm tới 50%.

4. Quản lý stress và ngủ đủ giấc

Áp lực công việc kéo dài có thể gây trầm cảm, lo âu và gián tiếp làm tăng nguy cơ các bệnh mãn tính. Đặt mục tiêu ngủ 7‑8 giờ mỗi đêm, thực hành thiền hoặc yoga 10‑15 phút mỗi ngày giúp cân bằng hormone stress.

5. Kiểm tra sức khỏe định kỳ

Đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết và lipid máu ít nhất một lần mỗi năm giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ. Can thiệp kịp thời giảm nguy cơ biến chứng lên tới 40% so với phát hiện muộn.

Kết luận

Thay đổi những thói quen nhỏ nhưng nhất quán – ăn lành mạnh, vận động đều đặn, không hút thuốc, hạn chế rượu và quản lý stress – là chìa khóa giảm thiểu gánh nặng bệnh không lây nhiễm. Hãy bắt đầu ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

An Yên (ghi)