Một chiến dịch quân sự chớp nhoáng của Mỹ tại Caracas đã hé lộ ba mục tiêu chiến lược: kinh tế, quân sự và chính trị địa chiến lược.

Vào ngày 3/1/2026, lực lượng Delta Force, được hỗ trợ hơn 150 máy bay từ 20 căn cứ, đã vô hiệu hoá hệ thống phòng không Venezuela trong vòng chưa đầy 30 phút và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân Cilia Flores. Sự kiện này không chỉ là một “bản trình diễn sức mạnh” mà còn là bước đi có tính toán sâu rộng của Nhà Trắng.

Mục tiêu kinh tế: kiểm soát trữ lượng dầu mỏ khổng lồ

Theo TASS, Venezuela sở hữu khoảng 303 tỷ thùng dầu, chiếm gần 18 % trữ lượng toàn cầu, phần lớn là dầu nặng ở vành đai Orinoco. Tuy nhiên, sản lượng thực tế chỉ khoảng 860 nghìn – 1 triệu thùng/ngày do quản lý kém và các lệnh trừng phạt. Việc chiếm đoạt các cơ sở khai thác và “tái thiết” chúng bằng công ty Mỹ cho phép Washington giảm phụ thuộc nhập khẩu năng lượng và tạo ra nguồn thu không cần ngân sách.

Chuyên gia năng lượng Paasha Mahdavi (University of California) nhấn mạnh rằng dầu Venezuela “bẩn” và đòi hỏi công nghệ tinh chế đắt đỏ, khiến việc khôi phục sản lượng đỉnh 3,5 triệu thùng/ngày có thể mất hàng thập kỷ. Tuy vậy, Christopher Sabatini (Chatham House) cho rằng lợi nhuận ngắn hạn từ việc kiểm soát dầu vẫn đủ mạnh để hỗ trợ chiến lược “đế quốc trần trụi” của Trump.

Mục tiêu quân sự: khẳng định sức mạnh và thiết lập tiền lệ

Chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” đã sử dụng lực lượng F‑22, F‑35, UAV Reaper và trực thăng đặc nhiệm, đồng thời tận dụng thông tin tình báo CIA từ tháng 8/2025. Theo Aviationist, các máy bay đã vô hiệu hoá phòng không Venezuela trong vài phút, không gây thương vong cho binh sĩ Mỹ.

Peter Hegseth, Bộ trưởng Quốc phòng, và Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, cho biết đây là “chiến dịch được luyện tập trong nhiều tháng”, nhằm tạo tiền lệ cho các cuộc can thiệp “pháp luật xuyên biên giới” ở Mỹ Latinh. Mick Ryan (cựu thiếu tướng Australia) lưu ý rằng việc duy trì hạm đội lớn ở Caribbean là “cây gậy” để ép chính quyền mới tại Venezuela tuân thủ yêu cầu của Washington.

Mục tiêu chính trị địa chiến lược: củng cố ảnh hưởng và xây dựng di sản

Donald Trump đã mô tả chiến dịch như một “trình diễn quân sự ấn tượng nhất trong lịch sử Mỹ” và tuyên bố sẽ tạm thời “điều hành” Venezuela. Như Maurício Santoro (Universidade Federal do Rio de Janeiro) chỉ ra, đây là sự hồi sinh của “ngoại giao pháo hạm” – chiến lược dùng sức mạnh hải quân để ép buộc các quốc gia yếu hơn chấp nhận yêu sách của Mỹ.

Những nhà phân tích như Jim Marckwardt (Johns Hopkins University) cho rằng Trump cũng đang tìm cách tạo di sản cá nhân và làm dịu căng thẳng nội bộ trước cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026. Việc thắt chặt quan hệ với cộng đồng người Mỹ gốc Latin tại Florida – một khối cử tri then chốt – được xem là một phần quan trọng của chiến lược này.

Nhìn chung, ba mục tiêu – kinh tế, quân sự và chính trị – đã được phối hợp chặt chẽ, mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ Mỹ‑Venezuela và làm dấy lên những câu hỏi nghiêm trọng về luật quốc tế và ổn định khu vực.