Nội dung chính
Việc sử dụng bình khí cười (N2O) trong giới trẻ đang trở thành một mối nguy hiểm tiềm ẩn, đặc biệt khi người dùng không thể kiểm soát cơn thèm và mang thiết bị vào bệnh viện.
Câu chuyện thực tế tại Bệnh viện Bạch Mai
Chiều 12-1, tại tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui”, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ về một nữ sinh viên 20 tuổi bị lệ thuộc khí cười N2O trong hơn 6 năm. Cô phải mang theo một bình khí cười mini mỗi khi đi khám, vì không thể ngừng thèm.
Lịch sử sử dụng và cách giấu bình khí
Người bệnh bắt đầu thử “bóng cười” khi còn học THCS, chỉ dùng vài lần trong buổi tụ tập bạn bè. Từ THPT tới đại học, tần suất và liều lượng tăng đáng kể: từ 1‑2 quả mỗi lần lên tới 10‑20 quả/ngày. Khi các bóng nhỏ không đủ, cô chuyển sang sử dụng bình khí lớn và các bình mini giấu trong balo.
Cơ chế gây nghiện của khí cười (N2O)
Nitrous oxide (N2O) là một chất gây hưng phấn ngắn hạn, tác động lên hệ thần kinh trung ương, khiến người dùng cảm thấy “cười không kiểm soát” trong vài phút. Khi dùng lặp lại, N2O gây ức chế hoạt động của các neuron chịu trách nhiệm điều hòa cảm xúc và đau đớn, tạo ra vòng lặp thèm muốn hít tiếp.
Hậu quả sức khỏe nghiêm trọng
- Rối loạn thần kinh: tê bì tay chân, yếu liệt, khó vận động.
- Rối loạn tâm thần: trầm cảm, lo âu, suy giảm trí nhớ.
- Ngộ độc cấp tính: chóng mặt, lú lẫn, tim đập nhanh, ngộ độc oxy dẫn đến suy hô hấp.
- Biến chứng lâu dài: tổn thương não, tủy sống, có thể dẫn đến mất khả năng di chuyển vĩnh viễn.
Trong một báo cáo của bác sĩ Lê Thị Thu Hà (Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất), đa số bệnh nhân nhập viện trong trạng thái nặng, cần phối hợp thuốc, trị liệu tâm lý và kích thích từ trường xuyên sọ.
Quy trình điều trị và hỗ trợ
Bác sĩ Thảo cho biết, sau 6 tháng điều trị tại Viện Sức khỏe Tâm thần Bạch Mai, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm khí cười. Điều trị bao gồm:
- Sử dụng thuốc giảm thèm và ổn định tâm trạng.
- Trị liệu hành vi nhận thức (CBT) để thay đổi thói quen.
- Hỗ trợ gia đình: giám sát chặt chẽ, tạo môi trường không có khí cười.
- Can thiệp kích thích từ trường (nếu cần) để phục hồi chức năng thần kinh.
Biện pháp phòng ngừa cho phụ huynh và nhà trường
Do bình khí cười có kích thước nhỏ, dễ giấu, các dấu hiệu bất thường như:
- Thay đổi hành vi, ẩn danh tính khi ra ngoài.
- Biểu hiện tê bì tay chân, giảm khả năng tập trung.
- Thường xuyên mang các vật dụng kín, có mùi lạ.
Phụ huynh cần quan sát và đối thoại cởi mở, đồng thời giáo dục học sinh hiểu rõ nguy cơ tử vong do ngạt oxy khi lạm dụng N2O tại các quán bar, club.
—
Nguồn: Bác sĩ Lê Thị Phương Thảo, Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai; Tiến sĩ Lê Thị Thu Hà, Trường Rối loạn Sử dụng Chất, VN.