Nội dung chính
VV 340a – thiên hà cách chúng ta 500 triệu năm ánh sáng đang bắn ra những luồng khí siêu nóng, làm ngưng quá trình hình thành sao.
VV 340a là gì?
Theo ScienceAlert, VV 340a là một thiên hà đang trải qua hiện tượng cực kỳ hiếm gặp: toàn bộ nguyên liệu tạo sao bị đẩy ra khỏi đĩa thiên hà dưới dạng các luồng vật chất siêu nóng. Khoảng cách 500 triệu năm ánh sáng giúp các nhà thiên văn quan sát chi tiết hơn so với các đối tượng xa hơn.
Cơ chế bắn luồng khí siêu nóng
Nhà vật lý thiên văn Justin Kader (Đại học California, Irvine) giải thích rằng trung tâm của VV 340a chứa một lỗ đen siêu khối lượng. Khi lỗ đen hút quá mức vật chất, năng lượng giải phóng tạo ra một luồng phản lực vô tuyến có xu hướng xoay đảo hướng ở quy mô kiloparsec (khoảng 3,260 năm ánh sáng). Các luồng này được gia tốc dọc theo các đường sức từ của lỗ đen và phóng ra ngoài với tốc độ gần bằng tốc độ ánh sáng.
Quá trình này tạo ra hai cột khí ion hoá cao, mỗi cột kéo dài khoảng 20.000 năm ánh sáng từ trung tâm. Nhiệt độ của chúng cao gấp 30 lần so với các giới hạn dự đoán của các mô hình cũ, khiến chúng trở thành những “vòi phun” khổng lồ trong vũ trụ.
Ảnh hưởng tới quá trình hình thành sao
Những luồng khí này không chỉ đưa nguyên liệu ra khỏi thiên hà mà còn nung nóng chúng, làm giảm khả năng ngưng tụ thành các đám mây khí lạnh – tiền đề cho việc sinh ra sao mới. Kết quả là VV 340a đang trải qua giai đoạn “đói” vật chất, khiến tốc độ hình thành sao giảm mạnh.
Mặc dù một thiên hà có thể tạm thời ngừng sinh sao, điều này không đồng nghĩa với sự “chết” vĩnh viễn. Tuy nhiên, nó đánh dấu sự kết thúc của một kỷ nguyên rực rỡ, mở ra câu hỏi về tương lai tiến hoá của các thiên hà tương tự.
Kết luận và triển vọng nghiên cứu
VV 340a cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho lý thuyết lỗ đen “giết” thiên hà – một cơ chế mà các nhà thiên văn học đã dự đoán nhưng chưa quan sát được ở quy mô toàn thiên hà. Nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc và động học của các luồng này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cân bằng giữa sự hút và bắn vật chất của lỗ đen, cũng như ảnh hưởng lâu dài tới sự sống còn của các thiên hà.
