Nội dung chính
Hơn 200 học sinh từ 12 trường THPT Hà Nội đã có cơ hội đối thoại trực tiếp với GS Takaaki Kajita, người đoạt Giải Nobel Vật lý 2015, trong buổi hội thảo về sóng hấp dẫn.
Sự kiện giao lưu khoa học tại Đại học Phenikaa
Chiều ngày 16/1/2026, Đại học Phenikaa tổ chức buổi giảng đại chúng về sóng hấp dẫn, thu hút hơn 200 học sinh đến từ 12 trường THPT Hà Nội. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Hội thảo quốc tế chuyên sâu về sóng hấp dẫn diễn ra 15‑16/1, có sự tham gia của các nhà khoa học hàng đầu từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc và Hong Kong.
Giới thiệu về Giải Nobel Vật lý 2015
Giải Nobel Vật lý 2015 được trao cho GS Takaaki Kajita (Nhật Bản) và Arthur B. McDonald vì công trình khám phá dao động của neutrino, mở ra một kỷ nguyên mới trong vật lý hạt. Sự hiện diện của ông tại Việt Nam không chỉ là một vinh dự mà còn là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho thế hệ trẻ.
Sóng hấp dẫn – Khái niệm và tầm quan trọng
Sóng hấp dẫn là những biến dạng không gian‑thời gian do các vật thể khối lượng lớn (như hố đen, sao neutron) va chạm gây ra. Dự đoán lần đầu bởi Albert Einstein vào năm 1916, sóng này mới được phát hiện trực tiếp vào năm 2015 bởi các thí nghiệm LIGO và Virgo, với độ nhạy tới 10⁻¹⁶ cm – nhỏ hơn kích thước hạt nhân nguyên tử.
Khác với ánh sáng, sóng hấp dẫn mang thông tin về các hiện tượng vô cùng khắc nghiệt mà kính thiên văn truyền thống không thể ghi nhận, giúp chúng ta “nghe” được tiếng nói của vũ trụ.
Câu hỏi của học sinh và câu trả lời của GS Kajita
Trong phiên đối thoại, các em học sinh đã đặt những câu hỏi sâu sắc:
- “Làm sao các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền khổng lồ?”
- “Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò gì trong việc xử lý dữ liệu khổng lồ của LIGO?”
- “Làm thế nào một học sinh THPT có thể tham gia vào dự án nghiên cứu quốc tế?”
GS Kajita nhấn mạnh: “Chúng tôi sử dụng các thuật toán học sâu để lọc ra những mẫu sóng thực sự, và các trường đại học như Phenikaa luôn mở cửa cho sinh viên tiềm năng. Hãy kết nối với các giảng viên và tìm kiếm cơ hội thực tập hoặc tham gia dự án nghiên cứu.”
Ý nghĩa đối với thế hệ trẻ
Phiên giao lưu chứng tỏ khoa học hiện đại không còn là “tri thức đóng kín” mà là một quá trình mở, nơi các câu hỏi của học sinh được đón nhận và trả lời bằng kiến thức thực tiễn. Như Phương Mai, học sinh THPT chuyên Nguyễn Huệ, chia sẻ: “Tôi cảm thấy mình đã có một lộ trình rõ ràng để theo đuổi nghiên cứu, chỉ cần biết bắt đầu từ đâu.”
Buổi hội thảo không chỉ là một buổi giảng thuật mà còn là một nền tảng kết nối, giúp các em học sinh hiểu rõ hơn về khoa học đa thông tin – sự kết hợp của sóng hấp dẫn, neutrino, tia gamma và các tín hiệu điện từ khác – mở ra cơ hội nghiên cứu sâu hơn về cấu trúc và tiến hóa của vũ trụ.
Hải Bình