Nội dung chính
Hơn một triệu người dân TP.HCM đang đối mặt với nhu cầu cấp thiết về nhà ở xã hội, trong đó công nhân chiếm tới 30% tổng số.
Quy mô nhu cầu nhà ở xã hội tại TP.HCM
Theo TS Phạm Trần Hải, Phó phòng Nghiên cứu Quản lý đô thị, Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM (HIDS), tổng số người có nhu cầu nhà ở xã hội trên toàn quốc vượt gần 1,2 triệu người. Trong đó, TP.HCM là khu vực có chỉ tiêu cao nhất với gần 200.000 căn nhà dự kiến hoàn thành giai đoạn 2026‑2030.
Địa bàn có nhu cầu cao nhất
- TP.HCM (khu vực cũ) – khoảng 859.000 người.
- Bình Dương (khu vực cũ) – hơn 86.000 người.
- Bà Rịa – Vũng Tàu (khu vực cũ) – khoảng 69.000 người.
Hình thức sở hữu ưa chuộng nhất là thuê‑mua (hơn 68%), tiếp đến là mua (26%) và thuê (5,9%). Đa số người muốn căn hộ 2 phòng ngủ.
Đối tượng nhu cầu và khu vực ưu tiên
Trong hơn một triệu người có nhu cầu, công nhân chiếm 30%, còn lại là cán bộ, công chức, viên chức. Cán bộ, công chức tập trung ở các quận giáp trung tâm như Bình Thạnh, Tân Phú, Thủ Đức, quận 12, quận 8 (cũ). Một bộ phận chấp nhận chuyển về Hóc Môn, Củ Chi để giảm chi phí.
Công nhân và lao động tập trung tại các khu công nghiệp, khu chế xuất như Thủ Đức, quận 7, Bình Tân, huyện Bình Chánh, Củ Chi (cũ). Ông Võ Khắc Thái, Phó chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TP.HCM cho biết nhu cầu nhà ở cho công nhân rất lớn; Liên đoàn đang triển khai dự án 50.000 căn, phục vụ hơn 200.000 lao động, trong đó nhà ở xã hội cho thuê là phân khúc cấp thiết nhất.
Thực trạng cung cấp và những rào cản lớn
Giai đoạn 2021‑2025, TP.HCM đã hoàn thành 17.902 căn nhà ở xã hội, đạt gần 99% kế hoạch. Tuy nhiên, ngay cả khi hoàn thành 100.000 căn tại khu vực cũ, khả năng đáp ứng chỉ khoảng 11% nhu cầu thực tế.
Ba rào cản chính hiện nay:
- Thiếu quỹ đất sạch và chi phí bồi thường cao.
- Thủ tục phê duyệt kéo dài 18‑24 tháng.
- Cơ chế tài chính chưa hấp dẫn; gói tín dụng 120.000 tỷ đồng mới giải ngân chỉ khoảng 10% vì điều kiện vay còn khó.
Giải pháp và kế hoạch hành động 2024‑2029
Để đáp ứng nhu cầu, Sở Xây dựng TP.HCM đang thúc đẩy 58 dự án, tổng hơn 43.000 căn. Trong đó 11 dự án đã hoặc sắp thi công, 47 dự án dự kiến khởi công từ đầu năm 2026.
Thành phố đề xuất quy hoạch khoảng 2.000 ha đất dành cho nhà ở xã hội đến năm 2040, ưu tiên gắn với vành đai, hệ thống metro và mô hình TOD (Transit‑Oriented Development). Đồng thời, mục tiêu rút ngắn thời gian thủ tục 20% và tăng hỗ trợ tài chính cho các nhà đầu tư.
Liên đoàn Lao động TP.HCM và Tập đoàn Hoa Sen đã ký hợp tác nghiên cứu, triển khai đề án phát triển nhà ở xã hội, với mục tiêu hoàn thành ít nhất 20.000 căn trong 5 năm tới.
Lê Tuyết